Doğal floritlerin radyolüminesans yöntemi ile ışıma merkezlerinin belirlenmesi

Arsakay, Saadet Özdemir

Çalışmada, Kırşehir İli Kaman İlçesi Bayındır Bölgesi'nden toplanan üç renk (mor, yeşil, beyaz) doğal CaF2’nin renk merkezlerini belirlemek amacıyla radyolüminesans özelliklerine odaklanılmıştır. Ölçümler, oda sıcaklığında ev yapımı bir radyolüminesans cihazına bağlı bir QE-Pro spektrometresi ile gerçekleştirilmiştir. Ölçüm sonuçları derlenerek lüminesans yoğunluğu-dalga boyu grafikleri, tüm renklerin taş ve toz formu ayrı ayrı grafiğe işlenmiştir. Lüminesans yoğunluk spektrumu 200 nm'den 1000 nm'ye kadar kaydedilmiştir. Numunelerden ikisi (yeşil ve beyaz) 200 nm ila 900 nm arasında değişen bir lüminesans göstermiştir. Öne çıkan zirveler 286 nm ve 316 nm olup, sırasıyla beyaz ve yeşil renkli floritlerin lüminesans spektrumuna aittir. Ancak mor floritin lüminesans yoğunluk spektrumu 200 nm ile 450 nm’ye kadar uzanmakta olup, lüminesans zirvesi 286 nm’dedir. Lüminesans spektrumunun içsel kusurlardan ve safsızlık olarak içerisinde bulunan nadir toprak elementlerinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Literatür ile karşılaştırıldığında, ışımaların beyaz ve yeşil floritlerde F, H, M ve R renk merkezlerine ait olduğu, mor floritte ise F, H ve M merkezlerinin baskın olduğu tespit edilmiştir. Doğal florit örneklerinde içeriği araştırmak üzere XRF ölçümleri yapılmıştır. XRF sonuçlarında çeşi...