ÖZET 1929 DÜNYA EKONOMİK BUHRANI’NIN MERSİN LİMANI ÜZERİNE ETKİLERİ 1929 Dünya Ekonomik Buhranı iki dünya savaşı arasındaki dönemde yaşanan ve etkileri dünyanın hemen her yerinde görülen en büyük ekonomik krizdir. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı Türkiye’nin etkin bir ekonomi politikası uygulamaya başlayacağı döneme rastlamıştır. Dünya’daki ekonomik gelişmeler paralelinde Türkiye ekonomisinde korumacı politikaların desteğindeki devletçilik anlayışı ve uygulamaları geçerli olmuştur. Ekonomideki sağlam para ve denk bütçe anlayışı, dış ticarette ithalatın kısılmasını ve ihracatın teşvik edilmesini sağlamıştır. Buhran ticari yaşamın daha yoğun yaşandığı liman kentlerinde belirgin bir şekilde görülmektedir. 19. Yüzyıl sonunda Çukurova’daki pamuğun ihracat merkezi haline gelen Mersin Limanı, buhran yıllarında Türkiye’nin İstanbul ve İzmir’den sonra en önemli limanıdır. Mersin Limanı’da gerçekleşen faaliyetler, Dünya Ekonomik Buhranı’nın ticari yaşamda yarattığı olumsuz koşullar ve Türkiye’nin izlediği ekonomik politikalar doğrultusunda değişim göstermiştir. Özellikle 1929-1932 yıllarında limandan gerçekleştirilen boşaltma-yükleme faaliyetlerinin miktarı ve parasal değerinde önemli bir düşüş görülmektedir. 1929 yılında 187 bin ton olan miktar sürekli olarak düşmüş, 1933 yılı sonunda 146 bin tona kadar gerilemiştir. Bu dönemde limanda gerçekleşen ticaretin toplam parasal değeri ise 45 milyon Lira’dan, 21 milyon Lira’ya düşmüştür. Limandan yapılan ithalatın parasal değeri sürekli azalmış, ihracatın parasal değeri ise artış göstermiştir. iv Mersin Limanı’nın en önemli ihraç kalemi olan pamuk, dünya fiyatlarındaki %50’yi bulan düşüşler nedeni ile buhrandan en fazla etkilenen üründür. Buhran’ın etkisinin en fazla görüldüğü 1929-1933 yılları arasında ile Mersin Ticaret Odası’na 338 firmanın kaydı yapılmış, 325 firmanın ise kaydı silinmiştir. Anahtar kelimeler: 1929 Dünya Ekonomik Buhranı, Buhranın Türkiye’nin Ekonomik Yapısına Etkileri, Türkiye’de Devletçilik, Buhran Döneminde Mersin Limanı.

ABSTRACT THE EFFECTS OF THE WORLD ECONOMIC DEPRESSION IN 1929 ON MERSIN PORT The World Economic Depression in 1929 was the severest crisis which appeared during the period between the two world wars and whose consequences could be observed all over the world. The World Economic Depression in 1929 happened to break out in a particular time period in which Turkey was seeking to initiate an effective economic economic policy. In paralel with the developments in the world, a state-oriented economic view supported by certain protective policies prevailed in the economic life of country. The views neessitating a strong currency and a balance budget in economy led to a decrease in the amount of imported goods and stimulation of the exportation. The Depression can be beter observed in the ports where the commercial activities have always a high concentration. Mersin Port, which had become the export center for cotton produced in Cukurova region at he end of XIX. Century, was the third largest port of Turkey, following İstanbul and Izmir ports. The commercial activities at Mersin Port experienced succesive changes in accordance with the hostile conditions in the trade life caused by the World Economic Depression and the economic policies employed by Turkey. Specifically there was a drastic decrease in th quantity and nominal value of the loading/unloading activities in the port between 1929-1932. The total amount of loading/unloading activities, which had been 187.000 tons in 1929, decreased contionuously. In 1933, the figure was low as 146.000 tons. The total financal value of these activities in the same period shrank to TL. 21.000.000 from a previous figure of TL. 45.000.000. the nominal value of the importation carried out at the vi port decreased continuously while that of exportation increased constantly. Cotton, which had been the most important export commodity of Mersin Port, was the most severely affected item by the Depression due to the discounts in its commercial value (up to % 50) in the global markets. Between 1929-1933, the period when the most destructive effects of the Depression occured, 338 firms were registered by Mersin Trade Chamber while the total of 325 companies were removed from the offical lists of chamber. Key words: The World Economic Depression in 1929, the effects of the Depression on the economic structure of Turkey, state-oriented economic views in Turkey, Mersin Port during the Depression.