ÖZ: "OSMANLI ARŞİV BELGELERİNE GÖRE ERMENİ HINÇAK CEMİYETİ'NİN OSMANLI İMPARATORLUĞU'NDAKİ SİYASAL FAALİYETLERİ (1887-1908)" 19.yüzyılın başından itibaren Fransız İhtilali kökenli fikirlerin etkisiyle Osmanlı toplumunu oluşturan anâsır-ı muhtelife arasında milliyetçilik yayılmaya başlamıştır. Bunlardan bir kısmı uygun dış destek ve uygun toplumsal zemin bulabilmişlerdir. Bir kısmı da, Ermeniler gibi daha çok konjonktürel etkilerle zoraki bir milliyetçilik davasına yönelmişlerdir. Ermeniler biraz geç de olsa bu süreçten etkilenip örgütlenerek Osmanlı Devleti içinde isyanlara başlamışlardır. 1887'de Cenevre'de kurulan sosyalist görünümlü milliyetçi bir örgüt olan Hınçak Cemiyeti Ermeni milliyetçiliğine ivme kazandırmıştır. Başlıca etkinlik alanını Osmanlı Devleti olarak gören Hınçaklar kutsal saydıkları davalarını gerçekleştirebilmek için Avrupa'nın desteğinin gerekli olduğuna inanmaktaydılar. Dönemin koşulları gereği yasadışı bir örgüt olarak kurulan bu cemiyet silahlı propaganda yöntemine de sıklıkla başvurabilmişti. Ünlü Ermeni isyanlarını da Avrupa'nın desteğini sağlamak için çıkartmıştı. Ne var ki Ermeni toplumunu temsil etme yeteneğini cemiyet içi parçalanma ve temsil ettikleri davanın da meşruluğunun olmaması nedeniyle büyük ölçüde yitirmişler ve zayıflamışlardı. Osmanlı Devleti de Hınçakları ve diğer ayrılıkçı Ermeni örgütlerini Avrupalı devletlerin müdahaleleri altında önlemeye çalışmıştır.

ABSTRACT: "THE POLITICAL ACTIVITIES OF THE ARMENIAN HINÇAK ASSOCIATION ACCORDING TO THE OTTOMAN ARCHIVES" From the beginning of the 19th century, nationalism began to expand among the nations that constitute Anasır-ı Muhtelife (the Ottoman People). Some of these nations found convenient exterior support and social circumstance. Some of others such as Armenians inclined nationalism issue under compulsion by the conjunctural effects. Lately influenced by these circumstance, Armenians were organized and began rebellions all over the Ottoman Empire. Established in 1887 in Cenevre, Hınçak Association accelerated the Armenian nationalism, as a nationalist organization, appearing socialist. Considering The Ottoman Empire as the main area of activity, The Hınçaks believed thenecessity of the Europen support for achieving their ideal that they regard as holy. Because of the circumstances of the age, that association was established as an illegal organization and could frequently apply armed methods of propaganda. The famous Armenian rebellions was arranged for supplying the support of Europe. Yet, the organization lost the ability of representing the Armenian society and weakened in a large measure, due to the divisions in the organization and illegallity of the ideal they desire. Also The Ottoman Empire tried to prevent the activities of the Hınçak and the other seperater Armenian organizations under the interference of the Europen countries.