ÖZET Ülkelerin dış ticaret eğilimi ile beraber neredeyse ülke ekonomilerinin tamamı birbirlerine bağımlı bir hâle gelmiştir. Bu bağımlılık yüksek oranda dış ticaret ile gerçekleşmektedir ve dış ticareti etkileyen birçok etken bulunmaktadır. Türkiye’nin gelişmekte olan bir ülke olması nedeniyle ihracatı, kronikleşen cari açık problemini kapatma konusunda önemlidir. Diğer taraftan Türkiye’nin yoğun ihracat yaptığı Avrupa Birliği, önemli bir ticaret partneridir ve Avrupa Birliği’ne ihraç edilen ürünler ağırlıklı olarak Euro para birimi cinsindendir. İhraç edilen malların para biriminin Euro olması ve Türkiye’nin ithalatını ağırlıklı olarak ABD Doları ile gerçekleştirmesi nedeniyle Türk Lirasının değeri ticari faaliyetlerin devamlılığını sağlamada ön plana çıkmaktadır. İhracatı etkileyen diğer ana faktörlere bakıldığında ithalatçı ülkelerin gelirleri ve reel döviz kuru oynaklığı da dikkat çekmektedir. Bu doğrultuda çalışmada Avrupa Birliği’ne yapılan ihracata döviz kurunun etkisi incelenmiştir. Döviz kurunun kavramsal açıklamaları, dış ticaretin teorik yaklaşımları, döviz kuru ile dış ticaret arasındaki ilişki detaylandırılmıştır. Çalışmanın analizinde Türkiye’nin Avrupa Birliği üyesi ülkelere yaptığı ihracat sektör bazında ihracat verileri ile incelenmiştir. Ekonometrik panel veri analizleri ile Türkiye’nin Avrupa Birliği üyesi ülkelere yaptığı sektörel ihracat üç temel modelde analiz edilmiştir. Analizde, Avrupa Birliği üyesi 27 ülkeye yapılan sektörel ihracat ve bu ülkelerin gelirleri, Türkiye’nin reel döviz kuru, Euro/Dolar paritesi, Euro/Dolar paritesi oynaklığı ve reel döviz kuru oynaklığı verileri kullanılmıştır. Söz konusu veriler 2002: I-2017: IV dönemi üçer aylık serilerden oluşmaktadır. Yapılan analizler sonucunda reel döviz kurunun, Euro/Dolar paritesinin ve ülkelere ait gelir değişmelerinin ihracat üzerindeki etkisi sektörel bazda farklılaşmaktadır, dolayısıyla analize dâhil edilen sektörler için genelleme yapılması mümkün değildir. Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Dış Ticaret, Sektörel İhracat, Avrupa Birliği, Panel Veri, Regresyon Analizi.

ABSTRACT Together with the trend of foreign trade of the countries, almost all of the countries’ economies have become dependent on each other. This dependency is realized with a high percentage of foreign trade and there are many factors that affect foreign trade. Turkey's export is important in closing the chronic current deficit problem because of Turkey’s being a developing country. On the other hand, European Union’s important position underlies that Turkey's export trade partners and goods imported from Turkey to the European Union which are generally currency in Euro. The value of the Turkish Lira in providing contunity of commercial activities because of being the currency of exported goods the Euro and Turkey’s import was mainly realized with the US Dollar. Considering the other main factors affecting exports, revenues of the importing countries and real exchange rate volatility are also noteworthy. Considering the other main factors affecting exports, the revenues of the importing countries and the real exchange rate volatility are notable. In this study, the effect of exchange rate on export to European Union is examined. The conceptual explanations of the exchange rate, the theoretical approaches of foreign trade, the relationship between exchange rate and foreign trade were explained in detail. In the analysis of the study, in terms of sector of export to the member countries of the European Union with the export data were investigated. Econometrics analysis of panel data and sectoral exports to the European Union's member countries Turkey in three basic models were analyzed. In this analysis, sectoral exports to 27 European Union member countries and these countries’ incomes, Turkey’s real exchange rate, Euro/Dollar parity, Euro/Dollar parity volatility and real exchange rate volatility were used. This data consists quarterly series of 2002: I-2017: IV period. As a result of the analysis, the effects of the real exchange rate, Euro/Dollar parity and the impact of countries’ income changes on exports is differentiated, therefore it is not possible to make generalizations for sectors included in the analysis. Keywords: Exchange Rate, Foreign Trade, Sectoral Export, European Union, Panel Data, Regression Analysis.