ÖZET KARDİYOVASKÜLER CERRAHİ YOĞUN BAKIM HASTALARINDA ENDOTRAKEAL TÜP TESPİTİNDE KULLANILAN YÖNTEMLERİN ASPİRASYON SIRASINDAKİ HEMODİNAMİK DEĞİŞKENLERE ETKİSİ Araştırmada, endotrakeal tüp tespitinde kullanılan yöntemlerin aspirasyon sırasındaki hemodinamik değişkenlere etkisini belirlemek amaçlandı. Yarı deneysel bu araştırmanın örneklemini Eylül 2016-Aralık 2017 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin kardiyovasküler cerrahi yoğun bakım ünitesinde (KVC YBÜ) yatan, entübe 86 hasta oluşturdu. Araştırmada, çalışma grubunun (n=43) endotrakeal tüp (ET) tespiti tüp tutucuyla; kontrol grubunun (n=43) ET tespiti flasterle yapıldı. Hastalara gereksinimleri doğrultusunda endotrakeal aspirasyon uygulandı. Hastaların sistolik kan basıncı (SKB), diyastolik kan basıncı (DKB), kalp atım hızı ve periferik oksijen saturasyonu (SpO2) gibi hemodinamik değişkenleri, aspirasyon öncesi, sırası, bitimi, sonrası 5. ve 15. dk’da ölçüldü. Veri analizinde ki-kare, bağımsız gruplarda t testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi (ANOVA); çoklu karşılaştırmada Bonferroni-Dunn testi kullanıldı. Araştırmada her iki ET tespit yönteminde de hastaların aspirasyon sırasındaki SKB ve DKB’ı anlamlı olarak yükseldi. Tüp tutucusu kullanılan hastaların flaster kullanılanlardan SKB’ı, aspirasyon sonrası 15.dk’da; DKB’ı ise aspirasyon sırası ve bitiminde anlamlı olarak daha düşüktü. İki ET tespit yönteminde de kalp atım hızı yükselirken, SpO2 değerleri düştü ancak bu değişimler anlamlı değildi. Tüp tutucusu kullanılan hastaların flaster kullanılanlardan SpO2 değeri aspirasyon sırası, bitimi ve sonrası 5. dk da anlamlı olarak daha yüksekti. Her iki ET tespit yönteminin de aspirasyon sırasında kalp atım hızını anlamlı olarak arttırmadığı ve iki yöntem arasında fark olmadığı saptandı. Araştırma bulguları, ET tespitinde kullanılan tüp tutucunun flastere göre endotrakeal aspirasyon sırasında hemodinamik değişkenleri daha az etkilediğini ve KVC YBÜ’nde yatan hastalarda güvenle uygulanabileceğini ortaya koydu. Anahtar kelimeler: Hemodinamik değişkenler, kardiyovasküler cerrahi, endotrakeal aspirasyon, flaster, tüp tutucu.

ABSTRACT EFFECTS OF THE METHODS USED IN ENDOTRACHEAL TUBE FIXATION ON HEMODYNAMIC VARIABLES DURING SUCTIONIN CARDIOVASCULAR SURGERY INTENSIVE CARE PATIENTS The aim of this research was to determine the effects of the methods used in endotracheal tube fixation on hemodynamic variables during suction. The sample of this semi-experimental research consisted of 86 intubated patients who were hospitalized in the cardiovascular surgical intensive care unit (CVS ICU) of a university hospital between September 2016 and December 2017. In this research, the endotracheal tube (ETT) fixations of the experimental group (n=43) were performed with tube holders while the ETT fixations of the control group (n=43) were performed using plasters. Endotracheal suction was applied in accordance with the patients’ needs. Hemodynamic variables such as systolic blood pressure (SBP), diastolic blood pressure (DBP), heart rate and peripheral oxygen saturation (SpO2) of the patients were measured before, during, at the end of and after suction at 5th and 15th minutes. Data were analyzed using Chi-square, independent-samples t-test, repeated measures analysis of variance (ANOVA) andthe Bonferroni-Dunn test for multiple comparisons. In this research, the patients’ SBP and DBP levels increased significantly during suction in both ET fixation methods. In comparison with the patients for whom plasters were used for ETT fixation, the patients for whom tube holders were used had significantly lower SBP 15 minutes after suction and significantly lower DBP during and at the end of suction. In both ETT fixation methods, heart rates increased while SpO2 values decreased, but these changes were not significant. The patients with tube holder had significantly higher SpO2 values than the patients with plaster during, at the end of and 5 minutes after suction. It was determined that neither ETT fixation methods significantly increased heart rate during suction and there was no difference between the two methods in this regard. The results also revealed that tube holders used for ETT fixation had less effect on hemodynamic variables during endotracheal suction compared to plasters, and that they could be applied safely to patients hospitalized in CVS ICU. Key Words: Hemodynamic variables, cardiovascular surgery, endotracheal suction, plaster, tube holder. Advisor: Asist. Prof. Dr. Gülay ALTUN UĞRAŞ, Department of Nursing, University of Mersin, Mersin