Fitne zamanlarında ne yapılması gerektiğini ifade eden pek çok rivayet, hadis kaynaklarında yer almaktadır. İlgili rivayetler genelde insanlara özelde ise Müslümanlara yönelik uyarı/ikaz türünden ifadeler barındırmaktadır. Bu tür rivayetlerin anlatmak istediği hususlara ve sıhhatine dair pek çok çalışma yapılmıştır. Çalışmamızda da, “herhangi bir rivayette herc, fitne/fiten veya melhame/melâhim kavramının geçmesi onun mutlak olarak fiten rivayeti kapsamında yer aldığını gösterir mi?” sorusunun cevabı aranmıştır. Bu doğrultuda “herc zamanı ibadet etmek, bana hicret etmek gibidir” şeklinde tercüme edilen rivayet esas alınmış, sonuç olarak içerisinde –farklı tarikler de göz önünde bulundurularak- herc veya fitne kelimesi geçen ve ilk bakışta fiten rivayeti olarak algılanan bu hadisin aslında doğrudan fiten kapsamında yer almama ihtimalinin bulunduğu, Hz. Peygamber’in bunu buyururken teşbih sanatı yapmış olabileceği görülmüştür. Dolayısıyla buradan hareketle musanniflerin, rivayetleri bab başlıkları altına yerleştirirken mutlak surette isabetli davranmadıkları ifade edilebilir. Bu yüzden rivayetler, doğrudan kelimeler/kavramlar üzerinden değil, muhakkak rivayetin arka planı ve bağlamıyla da ele alınmalıdır. Anahtar Kelimeler: Hicret, İbadet, Herc, Fitne, Fiten, Rivayet.

There are transmissions in many sources of traditions expressing what
should be done in times of the civil war/tribulations/eschatology. In this
study, the answer to the following question was sought: ‘Does the mention of
the concept of herc, tribulations/eschatology or melâhim in any transmission
show that it is absolutely within the scope of the eschatological literature?’ In
this direction, the transmissions that "ﻲﻟإ ةﺮﺠﮭﻛ جﺮﮭﻟا ﻲﻓ ةدﺎﺒﻌﻟا" is based on; as a
result, this transmission, which includes the word "جﺮھ" or "ﺔﻨﺘﻓ" is actually not
directly included in the scope of tribulations/eschatology, and it has been
seen that the Prophet made the art of simile while saying this. Therefore, it can
be stated from this point of view that the compilers didn’t act correctly when
placing the transmissions to compose a chapter. So, the transmissions should
not be handled directly through words/concepts, but also with the back
ground of the transmissions. Keywords: Hegira/Emigration, Worship, The Civil War, Eschatology,
Apocalyptic, Transmission.