- Görüntülenme 3
- İndirme 0
-
Google Akademik
-
DOI

| Yazarlar | Ergene, Oğuz |
| Tek Biçim Adres (URI) | https://hdl.handle.net/20.500.14114/8131 |
| Yayın Türü | Makale |
| Yayın Yılı | 2023 |
| DOI Adresi | http://dx.doi.org/10.29228/ijla. 68416 |
| Yayıncı | International Journal of Language Academy |
| Dergi Adı | International Journal of Language Academy |
| Konu Başlıkları | Karahanlı Türkçesi |
| İndekslenen Platformlar | Sobiad |
Karahanlı Türkçesi döneminde yazılan Dîvânu Lugâti’t-Türk, Türkçenin bilinen ilk sözlüğü olması
dışında, yazıldığı dönemdeki Türk toplulukları ve dilleri hakkında türlü konu başlıklarına ayrılabilecek
pek çok ögeyi ve bilgiyi içeren çok yönlü bir kaynaktır. Temelini bölümlere ayrılarak tanımlanan,
örnekler ve tanıklar kullanılarak açıklanan, sözlük birimlerinin oluşturduğu Dîvânu Lugâti’t-Türk’te;
madde başlarında, ekli sözlük birimlerinde, bölüm ya da bap bitimlerinde, gramer kategorileriyle ilgili
değerlendirmelerde işlenen ekler de bulunmaktadır. Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki ek açıklamalarının
içerdiği anlam bileşenlerini ve bilgi türlerini belirlemeyi amaçlayan bu çalışmada, eserin taranmasıyla
elde edilen veriler çerçevesinde, doğrudan ya da dolaylı olarak açıklanan ekler belirlenmiş; eklere
ilişkin bilgilerin kapsamı, içeriği ve bunların aktarılma biçimi irdelenmiştir. Bu doğrultuda, eserde yer
verilen eklerin bir ya da birden fazla yönü üzerinde durulduğu; açıklamaların sözcük, sözcük grubu,
cümle düzeyindeki örneklerle desteklendiği ve diğer sözlük birimlerindeki gibi tanıklardan
yararlanıldığı görülmektedir. Eklere yönelik açıklamalarda ise -kapsam ve diziliş açısından bir standart
bulunmamakla birlikte- farklı anlam bileşenleri ve bilgi türleri kaydedilmiştir. Bu açıklamalarda, söz
konusu ekin işlevi ya da kullanım amacı, kullanım yeri, kullanım biçimi, kullanım sıklığı, oluşum
biçimi, yazımı, kullanıldığı lehçe ya da lehçeler, kullanıma özgü lehçe farklılıkları, kural dışı
kullanımları, ekli sözcükle eş dizimli ögeler, ikili kullanımlar belirtilmiş; ekler karşılaştırılmış;
Arapçadaki benzerlik ya da özdeşliklerden yararlanılmıştır.
- Fakülteler
- Eğitim Fakültesi
- Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü
- Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı
|
Eser Adı dc.title |
Divanu-Lugati't-Türk'te Eklere İlişkin Açıklamalar |
|---|---|
|
Yazarlar dc.contributor.author |
Ergene, Oğuz |
|
Yayıncı dc.publisher |
International Journal of Language Academy |
|
Yayın Türü dc.type |
Makale |
|
Özet dc.description.abstract |
Karahanlı Türkçesi döneminde yazılan Dîvânu Lugâti’t-Türk, Türkçenin bilinen ilk sözlüğü olması dışında, yazıldığı dönemdeki Türk toplulukları ve dilleri hakkında türlü konu başlıklarına ayrılabilecek pek çok ögeyi ve bilgiyi içeren çok yönlü bir kaynaktır. Temelini bölümlere ayrılarak tanımlanan, örnekler ve tanıklar kullanılarak açıklanan, sözlük birimlerinin oluşturduğu Dîvânu Lugâti’t-Türk’te; madde başlarında, ekli sözlük birimlerinde, bölüm ya da bap bitimlerinde, gramer kategorileriyle ilgili değerlendirmelerde işlenen ekler de bulunmaktadır. Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki ek açıklamalarının içerdiği anlam bileşenlerini ve bilgi türlerini belirlemeyi amaçlayan bu çalışmada, eserin taranmasıyla elde edilen veriler çerçevesinde, doğrudan ya da dolaylı olarak açıklanan ekler belirlenmiş; eklere ilişkin bilgilerin kapsamı, içeriği ve bunların aktarılma biçimi irdelenmiştir. Bu doğrultuda, eserde yer verilen eklerin bir ya da birden fazla yönü üzerinde durulduğu; açıklamaların sözcük, sözcük grubu, cümle düzeyindeki örneklerle desteklendiği ve diğer sözlük birimlerindeki gibi tanıklardan yararlanıldığı görülmektedir. Eklere yönelik açıklamalarda ise -kapsam ve diziliş açısından bir standart bulunmamakla birlikte- farklı anlam bileşenleri ve bilgi türleri kaydedilmiştir. Bu açıklamalarda, söz konusu ekin işlevi ya da kullanım amacı, kullanım yeri, kullanım biçimi, kullanım sıklığı, oluşum biçimi, yazımı, kullanıldığı lehçe ya da lehçeler, kullanıma özgü lehçe farklılıkları, kural dışı kullanımları, ekli sözcükle eş dizimli ögeler, ikili kullanımlar belirtilmiş; ekler karşılaştırılmış; Arapçadaki benzerlik ya da özdeşliklerden yararlanılmıştır. |
|
Kayıt Giriş Tarihi dc.date.accessioned |
2025-12-26 |
|
Yayın Yılı dc.date.issued |
2023 |
|
Açık Erișim Tarihi dc.date.available |
2025-12-26 |
|
Dil dc.language.iso |
tur |
|
Konu Başlıkları dc.subject |
Karahanlı Türkçesi |
|
Atıf İçin Künye dc.identifier.citation |
Ergene, O. (2023). Divanu-Lugati't-Türk'te Eklere İlişkin Açıklamalar. International Journal of Language Academy, 11(1), 169-193. |
|
ISSN dc.identifier.issn |
2342-0251 |
|
İlk Sayfa dc.identifier.startpage |
169 |
|
Son Sayfa dc.identifier.endpage |
193 |
|
Dergi Adı dc.relation.journal |
International Journal of Language Academy |
|
Dergi Sayısı dc.identifier.issue |
1 |
|
Dergi Cilt dc.identifier.volume |
11 |
|
Tek Biçim Adres (URI) dc.identifier.uri |
https://hdl.handle.net/20.500.14114/8131 |
|
DOI Numarası dc.identifier.doi |
http://dx.doi.org/10.29228/ijla. 68416 |
|
İndekslenen Platformlar dc.source.database |
Sobiad |
-
PDF