Hanefî Mezhebi denince ilk akla gelen Ebû Hanîfe’dir. Ondan sonra mezhepte
müctehid seviyesindeki öğrencileri gelir. Bunlar; Ebû Yûsuf, Muhammed b. Hasan
eş-Şeybânî, Züfer b. el-Hüzeyl ve Hasan b. Ziyâd el-Lü’lüî diye sıralanır. Bu
çalışmada Hasan b. Ziyâd’ın muâmelât ve ukûbâtla alakalı görüşleri araştırma
konusu yapılmıştır. Çalışma Hanefî mezhebi külliyatı arasında onun görüşlerine
ilk olarak en çok yer veren, Şemsüleimme es-Serahsî’nin el-Mebsût eseri
ekseninde ele alınmıştır. Hasan b. Ziyâd’ın ilk üç imamla (Ebû Hanife, Ebû Yûsuf
ve İmam Muhammed) aynı görüşü paylaştığı meseleler olduğu gibi, üçünden
farklı görüşünün bulunduğu meseleler de vardır. Bu makalede üç imama muhalif
görüşleri bir araya getirilmiştir. Serahsî, muâmelât ve ukûbâtla ilgili yirmiye yakın
müstakil görüşü ona isnad etmektedir. Hasan b. Ziyâd’ın görüşlerinin usûl
açısından diğer imamlardan farklılık arzetmediği görülmektedir. Serahsî, Hasan
b. Ziyâd’ın hesap ilmi, soru sorma, tefri‘ ve tahric konusunda Ebû Hanîfe’nin
diğer öğrencilerine göre daha ileri seviyede oluğunu belirtmektedir. Serahsî’in
haklılığı, onun makalede bir araya getirilen ictihâdları gözönüne alındığında daha
iyi anlaşılmaktadır.