İslam’ın ikinci kaynağı Sünnet’in yazılı vesikaları
olan hadislerin sıhhatinin tesbiti son derece önemlidir. Hadis Usûlü alimleri
sıhhat açısından hadisleri Sahih, Hasen ve Zayıf diye kategorilere
ayırmışlardır. Bir hadisin isnadına, metnine ya da hem isnad hem de metnine râvisî tarafından yapılan
ilaveye idrâc ve bu şekilde rivayet edilen hadislere de müdrec hadis adı verilmektedir. Âlimler tarafından zayıf
hadisler içerisinde ele alınan müdrec hadisin bilinmesi, nerede ve nasıl bir
idrâcın olduğunun tespit edilmesi, hadis ilmi açısından oldukça önemlidir.
Çünkü râvilerin sözüyle Hz. Peygamber'in sözünün birbirinden ayırt edilmesi
gerekmektedir. Nitekim bazen hadiste geçen râvîye ait bir söz, Hz. Peygamber’e
ait zannedilmiş ve buna göre farkında olunmadan hadisten, râvînin sözüyle hüküm
çıkarılmıştır. Bunun sonucunda da bazı müdrec hadisler, fıkhî ve itikâdî
konularda önemli problemlere yol açmıştır. Dikkat edilmesi gereken nokta da
detaylı bir araştırma yapmadan bir hadiste idrâcın meydana gelip gelmediğini
anlayabilmenin oldukça güç olduğudur. Bu açıdan müdrec konusu, isnâd ve metin
tenkidi ile yakından ilgilidir. Bu çalışmamızda müdrec hadis hususunda
karşımıza çıkan ilk müstakil eser olan Hatîb el- Bağdâdî’nin, “el-Faslu li’l-
Vasli’l- Müdrec fi’n-Nakl” isimli eseri bağlamında konuyu incelemeye çalıştık.
Çalışmamızda idrâc ve müdrec hadisin tanımı, idrâcın sebepleri, çeşitleri,
tesbit yöntemi, hükmü ve değeri hakkında bilgiler verilip, örnekler sunulmuştur.