Sayı ve cinsiyet ile birlikte dünya dillerinde yaygın çekim kategorilerinden biri olan durum kategorisi
en genel tanımıyla isimlerin cümle içindeki konumlarıyla ilgili bir kategoridir. Dünya dillerinde,
sözcüğün kökünde değişiklik olmasına neden olan morfolojik işaretleme, ön ilgeçlerden yararlanma,
sentaktik dizilişlerden yararlanma, durum eklerini kullanma, vurgu gibi farklı yollarla durum ilişkisi
kurulabilmektedir. Durum kategorisine sahip olan Türkçede ise durum işaretleme, her bir durum için
ayrı bir durum ekiyle yapılmaktadır ve Türkçe düzenli bir durum çekimi paradigmasına sahiptir. Türk
lehçelerinin tasnifinde Kuzeydoğu / Sibirya Grubu Türk Lehçeleri arasında yer alan Altay Türkçesi de
durum kategorisi ve durum işaretlemesi bakımından Genel Türkçeden farklılık göstermez. Ancak Altay
Türkçesinde yönelme durumunda bazı anomalik kullanımlar da görülmektedir. Altay Türkçesinde
yönelme durumu, genel olarak yönelme durumu eki ile işaretlenmektedir. Bunun yanında caar ve döön
“-e doğru” ilgeçleri ile de yönelme durumu işaretlenebilir. Bunun dışında Altay Türkçesinde bar-
“gitmek”, braat- “gidedurmak”, tüş- “inmek” gibi fiillerden önce isimlerin yönelme durumu eki
almadan eksiz olarak yer tamlayıcısı işlevinde kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışmada, Altay
Türkçesindeki yönelme durumu, yönelme durumu eki, ilgeçlerle yönelme durumu ve eksiz yönelme
durumu bağlamında örnekler üzerinden değerlendirilecektir. Eksiz yönelme durumu örnekleri belirli
bazı fiillerde görüldüğünden bu fiillerin Altay Türkçesi içindeki kullanımları art zamanlı olarak
araştırılacak; bu kullanımın Altay Türkçesinde ne zaman ve nasıl ortaya çıktığı belirlenmeye
çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Altay Türkçesi, Durum Kategorisi, Yönelme Durumu.