-
Bilgin Kültür Sanat Yayınevi4
-
MERSİN ÜNİVERSİTESİ KILIKIA ARKEOLOJİSİNİ ARAŞTIRMA MERKEZİ3
-
MERSİN ÜNİVERSİTESİ KILIKIA ARKEOLOJİSİNİ ARAŞTIRMA MERKEZİ YAYINLARI3
-
Mersin Üniversitesi3
-
Akdeniz Üniversitesi2
-
Ege Üniversitesi2
-
SUNA-İNAN KIRAÇ AKDENİZ MEDENİYETLERİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ2
-
ARKEOLOJİ VE SANAT YAYINLARI1
-
Ankara Üniversitesi1
-
Koç Üniversitesi1
Mezar ve Via: Olba Çiftlik Yerleşimlerinin Tarihlendirilmesi Üzerine Yeni Görüşler
Kaplan, Deniz
Kırsal alan ve yerleşim, geçmişten günümüze önemini korur ve kentin zenginliği ile kırsalın gelişmişliği arasında önemli bir bağlantı mevcuttur. Kent merkezlerinin üretime ihtiyacı vardır, bu da chora olarak tanımlanabilecek kırsal alanlarda yerleşimlerin gelişmesine yol açmıştır. Dağlık Kilikia, Anadolu içerisinde kırsal ve kent arasındaki ilişkinin en çok araştırıldığı alandır. Bu çalışmada bir Dağlık Kilikia kenti olan Olba’daki çiftlik yerleşimlerinin tarihlendirilmesi üzerine sunulan görüşler tartışılmaktadır. Literatüre, “Veteran yazıtlı yerleşim”, “Düğürlük sırtlarında bulunan yerleşim” ve “Keşlitürkmenli yolu üzerindeki çiftlik yerleşimi” olarak geçen alanlar, çalışmanın kapsamı içerisinde yer almaktadır. Bu kapsamda çiftlik yerleşimlerini oluşturan “tarım toprağı - çiftlik ...
Olba Kaya Anıtlarında Mimari Cephe Tasarımları
Kaplan, Deniz | Taşkıran, Recep Sezer
Olba kentindeki kaya anıtlarının cephe tasarımları, bölgedeki anıtsalkamusal yapıların bir yansıması olarak karşımıza çıkmıştır. Korinth düzeninin anıtsal mimaride ön modelleri mevcutken Ion düzeninde inşa edilmiş bir kamu yapısı bilinmemektedir. Ancak tapınak mezar mimarisinde Ion düzeninin bazı unsurlarının kullanıldığı az sayıda örnek, Imbriogon Kome’den bilinmektedir. Dolayısıyla Ion düzeninin kaya mimarisinde kullanımı için ön modelleri bu tapınak mezarlar olabilir. Bunun da ötesinde sayısal üstünlüğü, ön modelini mezar stellerinin oluşturduğu stel benzeri cephe tasarımlı kaya anıtları oluşturmaktadır. Th e facade designs of the rock monuments in the city of Olba are the refl ections of the monumental and public buildings in the region. While the Corinthian order is pre-exist...
Tarsus’tan Yeni Bir Hamam: Tarsus’un Roma İmparatorluk Dönemi Kentsel Dokusuna ve Kydnos’un Rotasına İlişkin Yeni Görüşler
Kaplan, Deniz
Tarsus Belediyesi’nin Caminur Mahallesinde 2017 yılı içerisinde gerçekleştirdiği kazılarda, Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait bazı mimari izler açığa çıkmıştır. Burada sadece kesitte görülen dört duvar kalıntısı, bir Roma İmparatorluk Dönemi Hamamı’na ait olabilir. Bu yapısal izlerin bir hamama ait olması durumunda, Tarsus’un Roma İmparatorluk Dönemi kentsel dokusu ve Kydnos Irmağı’nın yatağının konumu konusunda yeni görüşler sunmak mümkündür. Hamam’ın kent içerişindeki konumu, Kleopatra Kapısı’nın Roma Tarsus’unun batı sınırlarını oluşturmadığını kanıtlamaktadır. Bu durum Köylü Garajı’nın bir nekropol olamayacağını düşündürtmektedir. Kydnos Nehri’nin güney güzergâhının Gözlükule yakınlarında dirsek yaparak güneydoğu yönünde uzandığı önerilmektedir. Ancak Tarsus’daki diğer Hamam yap...
Tarsus Müzesi’nden Bir Aedicula Kabartması Olarak ‘Antiokheia Tykhe’si
Kaplan, Deniz | Durugönül, Serra
Tarsus Müzesi’ne bağlı Aziz Paulus Kilise¬si’nin –Anıt Müze– bahçesinde, revak altında bulunan eser, mimari bir eleman olan aedicula’nın önündeki bir kons¬ol üzerinde oturan bir kadın betimlemesine sahip¬tir. Her ne kadar başı korunamamış olsa da, ikonografik özel¬likleri onun Antiokheia Tykhe’si olduğuna dair şüp¬he bırakmaz. Kolların ve bacakların pozisyonu olsun, figü¬rün torsion’u ve Orontes nehri ile aralarındaki zıt du¬ruş veya sol ve sağ kol arasında uzanan kıvrım gibi ben¬zer¬likler, Tarsus Tykhe’sinin de başarılı bir replik oldu¬ğu¬nu göstermektedir. Az sayıdaki benzer örnek ışığında, Tykhe’nin MS II. yüz¬yıla tarihlendirilmesi mümkün görülmektedir. Zaten istatistiki bir genelleme yapıldığında Tykhe heykelcikle¬ri¬nin üretiminin MS II. yüzyılda yoğunlaştığı dikkati çek-mektedir. ...
Archaeological Surveys in the Hinterland of Tarsus
Kaplan, Deniz | Yıldırım, Şener | Alkaç, Erkan
Tarsus Hinterlandı Arkeolojik Yüzey Araştırmaları’na 2016 yılında başlanmıştır. Araştırma alanımızın güney sınırı E90 kara yoludur. Kuzey, doğu ve batı sınırları ise Tarsus İlçesi idari sınırlarını kapsamaktadır. 2016 ve 2017 yılları Tarsus İlçesi Hinterlandı Arkeolojik Yüzey Araştırmaları’nın verilerinin ve sonuçlarının bir kısmına değinmeden önce, Tarsus Hinterlandı’nda gerçekleştirdiğimiz yüzey araştırmalarına hangi bilimsel sorular ve sorunlar ışığında başlandığını ifade etmek gerekmektedir
A Hellenistic Corinthian Capital Fragment from Tyana Eusebeia
Kaplan, Deniz
The preserved part of the capital is 0.44 m high and 0.48 x 0.37 m across the top, with a leaf height of 0.35 m. A considerable part of the capital has been destroyed, and only two acanthus leaves are preserved. The stone surface between the acanthus leaves forms a corner, which suggests that it is the fragment of a capital rest- ing on an anta, pilaster, or a free-standing pillar. The preserved acanthus leaves indicate that the capital was of the Corinthian order (Fig. 1). The surface of the right acanthus leaf is severely eroded. However, the deep grooves on the surfaces of the fingers can still be observed. The acanthus leaf on the left side of the capital is much better preserved. Al- though it constitutes one half of an acanthus leaf, it is possible to propo...
Doğu Dağlık Kilikia’da Augustus Dönemi’nde batılı etkiler ve rotalar
Kaplan, Deniz
Bu çalışmada, “başkent Roma veya batılı” olarak tanımlanan etkiler, Doğu Dağlık Kilikia özelinde incelenmektedir. Doğu Dağlık Kilikia’da batılı etkiler, Augustus Dönemi’ne tarihlenmektedir. Bunun kanıtları, Elaiussa Sebaste kentinde bulunmaktadır. Doğu Dağlık Kilikia’daki batılı etkilerin rotasının farklı güzergâhlar üzerinden gerçekleşmiş olduğu tespit edilmiştir. Heykeltıraşlık eserleri üzerindeki batılı etkiler, bölgeye göç etmiş batılı bir ailenin isteği doğrultusunda gerçekleşmiştir. Batılı yapı teknikleri ve malzemeler, bölgeye gelen legionlar içerisindeki asker mimar ve mühendisler tarafından uygulanmıştır. Augustus Dönemi’nde mimari süslemedeki batılı etkiler ise Suriyeli ustalar tarafından gerçekleştirilmiştir. Der folgende Beitrag beschäftigt sich mit den westlichen Einflüssen...
Kappadokia Komanasında Şar Bulunan Tapınak Üzerine Yeni Gözlemler
Kaplan, Deniz
Adana'nın Tufanbeyli ilçesine bağlı Şar (Kappadokia Komana) köyü içerisinde bulunan tapınak, 1967 yılında R.P. Harper ve İ. Bayburtluoğlu başkanlığında gerçekleştirilen kazılar sonucunda ortaya çıkarılmış ve yayınlanmıştır. Bu yayında tapınağın hem mimarisi hem de yapı süslemeleri ayrıntılı olarak incelenmemiştir. Bu çalışmada tekrar ele alınan tapınağın mimarisi ve yapı süslemeleri ayrıntılı olarak yeniden incelenmiştir.
Tarsus and Hinterland: Roads and Cultural Heritage Effects
Kaplan, Deniz | Yıldırım, Şener
Tarsus, the capital of Cilicia Region, was at every period of its history the chief political and economic center of the region. The main reason for this situation is to be found in the fact that Tarsus has a large and fertile territory, and possesses a port on the Mediterranean coast, through which the Kydnos River passes. The fact that Tarsus is located at the point where the most important main road connecting Anatolia with the Eastern Mediterranean and Syrian geography enters the plain also made the city important and because of this road, it is also important in cultural and artistic terms for the inner regions of Anatolia in addition to its commercial, military or political importance. It has made it a city open to interaction with. It is possible to identify and trace the traces of ...
Kirsu dan Meydancıkkale Kilikia Yüksek Kabarık Torus lu İki Kaide ve Anadolu Mimarlık Tarihi Açısından Değerlendirmesi
Kaplan, Deniz
Çalışma, Dağlık Kilikia yerleşimlerinden Kiršu’dan Meydancıkkale ele geçen ve bugün Silifke Müzesi’nde sergilenen “wulstbasis-torusbase” tipi iki kaidenin henüz Anadolu mimarlık tarihi açısından incelenmeyen önemlerini açığa kavuşturmayı amaçlamaktadır. Yayınlardan takip edilebilindiği kadarıyla Anadolu’da bu kaide tipinin Akhamenid Dönem’e tarihlenen örnekleri, sadece Paphlagonia’daki kaya mezarları üzerinde bulunmaktadır. Bu kaidelerin Anadolu Akhamenid Dönem anıtsal mimarisinde kullanıldığına dair bir bilgiye sahip değiliz. Oysa yüksek/kabarık torus’lu kaidelerin Akhamenid etki alanı içerisinde bulunan coğrafyalardaki anıtsal mimaride kullanılan çok sayıda örneği mevcuttur. Anadolu’da yüksek/kabarık torus’lu kaidelerin Akhamenid Dönem boyunca Paphlagonia mezar mimarisinde kullanılmış ol...
Adrassos’da (Isauria) Paganizm ve Hıristiyanlık Arasında Bir Lahit
Durugönül, Serra | Kaplan, Deniz | Tepebaş, Ulus
Adrassos, Mersin İli Mut ilçesi sınırları içinde, Tekeli Kasabası’nın 8 km. kuzeybatısında, Yalnızcabağ Köyü’ndeki Adras Dağı’nın yakınlarında, bugün Balabolu1 olarak adlandırılan mevkideki antik yerleşim ve nekropoldür2. Antik kaynaklarda Adrassos olarak geçen kent3, Laranda Karaman ’dan Germanikopolis’e Ermenek ve Kelenderis’e Aydıncık giden önemli bir rota üzerindedir.
Kappadokia’da Bir Anıt: Ozan Köyü Anıt Mezarı ve Legio XII Fulminata
Kaplan, Deniz
Ozan Köyü Anıtı olarak adlandıracağımız yapı, Malatya İline bağlı Darende İlçesi’nin 22 km güneydoğusunda bulunan Ozan Köyü sınırları içerisinde, köy merkezinin 500 metre kadar kuzeyinde kayısı bahçeleri içerisinde bulunmaktadır. Ozan Köyü, antik coğrafi bölümleme içerisinde Kappadokia Bölgesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, Ozan Köyü Anıtı'nı ayrıntılı bir şekilde incelemektedir. Bu kapsamda ilk olarak ayrıntılı bir şekilde yapı tanımı yapılmaktadır. Ardından yapının korunma durumundan yola çıkarak gerek alt yapı ve plan gerekse çatı kaplama sistemi üzerine önerdiğimiz restitüsyonu ile orijinal mimarisi anlaşılmakta ve plan ve cephe tasarımı bakımından benzerleri sunulmaktadır. Bu bağlamda yapının hangi işlevde kullanıldığı sorusunun cevabı aranmaktad...
SEPTIMIUS SEVERUS DÖNEMİNDE ELAIUSSA SEBASTE’NİN DURAKLAMASI, KORYKOS’UN YÜKSELİŞİ
Kaplan, Deniz | Durukan, Murat
Elaiussa Sebaste’nin mimari açıdan en zayıf olduğu Severuslar döneminde, sadece dört km. batısındaki Korykos’un (diğer pek çok Kilikia kenti gibi) en zengin dönemini yaşıyor olması oldukça düşündürücü bir noktadır. Septimius Severus döneminde iki asırlık dev bir metropol olan ve o tarihe kadar bölgenin başkenti durumundaki Elaiussa Sebaste, M.S. 2. yy. sonlarından itibaren küçülmeye başlamış; mütevazı bir yerleşim olan Korykos ise aynı dönemde büyük bir kent olmuş ve tüm bölgenin ekonomik merkezi haline gelmiştir. Farklı arkeolojik kanıtlarla desteklenen bu tespitin en önemli dayanaklarından biri, Elaiussa Sebaste’de tapınak mezar geleneğinin Antoninuslar dönemi sonlarında ortadan kalkmış olmasıdır. Korykos’ta ise bu ve benzeri mezar anıtlarına en fazla Severuslar döneminde rastlanm...
Diokaisareia’xxdaki Podyumlu Tapınak İçin Tarihleme ve Kült Önerisi
Kaplan, Deniz
Diokaisareia’daki Podyumlu Tapınağı konu edinen bu çalışmanın hedefi, yapı için yeni bir tarih önerisinde bulunmak ve tapınakta hangi tanrısal kimliğin tapınım gördüğüne ilişkin öneri sunmaktır. Yeni tarih önerisi için yapıya ait olduğu önerilen Korinth başlıklarının stil analizinden faydanılmıştır. Kült önerisi için ise kentte ele geçen bir yazıttan yola çıkılarak, yapının tarihlendiği dönem içerisinde Doğu Dağlık Kilikia’nın siyasi yapısı ve Diokaisareia’nın Roma kenti olma süreci irdelenmiştir. Podyumlu Tapınağa ait başlıklar için Wannagat’ın yapmış olduğu öneriyi de kapsayan; ancak daha geniş bir zaman aralığına M.Ö. 10 – M.S. 40/41 yılları arasına ait olduğu önerilmiştir ve tapınağın da, bu tarihlere ait olması daha uygun görülmüştür. Ardından tapınak için önerilen bu tarih a...
Tarsus’un Taş Yığma Tepeleri: Kilikia’nın Tümülüsleri
Deniz Kaplan | Ali Ulvi | A. Yasin Yiğit
Tarsus İlçesinin dağlık coğrafyasında 2016 yılından itibaren gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında, daha önce örneklerini Dağlık Kilikia’nın doğusundaki coğrafyada tarım toprağının taşlardan arındırılması amacıyla toplandığı ve biriktirilerek bir araya getirildiği görülen taş tepelerine benzer yapılanmalar ile karşılaşılmıştır. Antik Tarsus kentinin hinterlandı içerisinde kalan coğrafyada tespit edilen taş yığma tepeler, Dağlık Kilikia örneklerinden farklı özelliklere sahiplerdir. En önemli ayırt edici özellik, yığma taş tepelerin yanında tarım arazilerinin bulunmamasıdır. Bu çalışma içerisinde Tarsus Hinterlandı Yüzey Araştırmaları kapsamında özellikle Sağlıklı Mahallesi’ndeki Roma Yolunun yakın çevresinde tespit edilen yığma taş tepeler incelenmektedir. Taş Yığma Tepeler, Kilikia...
Ein neuer Kultvorschlag für den Tempel in Elaiussa Sebaste Kilikien
Kaplan, Deniz
Der einzig bekannte Tempel in Elaiussa Sebaste befindet sich auf einer felsigen Landzunge, die sowohl vom Land als auch vom Meer aus weithin sichtbar ist und den südlichen Hafen abschließt. Es geht weder aus archäologischen noch epigraphischen und historischen Daten hervor, welcher Gottheit dieses Bauwerk geweiht war, doch wurden als Kultinhaber bisher Zeus, Poseidon, Athena und Aphrodite vorgeschlagen. In dieser Arbeit wird die These aufgestellt, dass der Tempel in Elaiussa Sebaste von Archelaos I., König von Kappadokien, für Kaiser Augustus gebaut wurde, als Zeichen der Dankbarkeit gegenüber dem römischen Kaiser. Hinweise darauf geben die Ikonographie der Reliefs und der Ornamentik des Tempels, der Kontext von Urbanisierung und Baupolitik in dieser Epoche sowie die Reflexionen d...