Sermaye Yapısının İşletmeye Özgü Belirleyicileri: Türk İmalat Sanayi Alt Sektörleri Üzerine Bir Uygulama

Adil, Alpaslan | Karadeniz, Erdinç

Bu araştırmanın temel amacı, Türk imalat sanayi alt sektörlerinde sermaye yapısını belirleyen işletmeye özgü değişkenlerin etkilerini analiz etmektir. Bu kapsamda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan sektör bilançoları kullanılarak, imalat sektöründe faaliyet gösteren 22 alt sektörün 2009-2023 dönemine ait panel veri seti oluşturulmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda, panel eşbütünleşme ilişkilerinin varlığını test etmek amacıyla Durbin-Hausman panel eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Ayrıca, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini ortaya koymak amacıyla Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) tarafından geliştirilen panel nedensellik testi tercih edilmiştir. Sermaye yapısını temsilen kaldıraç oranı bağımlı değişken olarak belirlenmiş; işletme büyüklüğü, kârlılık, sabit...

Türk Hastane Hizmetleri Sektöründe Yatırılan Sermayenin Getirisinin Analizi
ANALYSIS OF RETURN ON INVESTED CAPITAL IN TURKISH HOSPITAL SERVICES SECTOR

Karadeniz, Erdinç

Bu araştırmanın amacı Türk hastane hizmetleri sektöründe yatırılan sermayenin getirisinin hesaplanarak analiz edilmesidir. Bu amaçla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayınlanan hastane hizmetleri sektör bilançoları ile Borsa İstanbul’da işlem gören dört adet şirketin 2018-2022 yıllarına ait finansal verileri üzerinden yatırılan sermaye, vergi sonrası net faaliyet karı ve yatırılan sermayenin getirisi hesaplanmıştır. Analiz sonucunda hastane hizmetleri sektöründe yatırılan sermaye ve vergi sonrası net faaliyet karı değerlerinin analiz döneminde pozitif olduğu ve yıllar itibariyle artış eğiliminde olduğu gözlemlenmiştir. Yine sektörün yatırılan sermayenin getirisi değerlerinin analiz döneminde standart değer olan %10’un üzerinde gerçekleştiği belirlenmiştir. Borsa İstanbul’da pay...

Türk Turizm Sektörünün Finansal Performansının Dikey Analiz Yöntemiyle İncelenmesi: BİST Turizm Şirketleri ve TCMB Sektör Bilançoları Üzerinde Bir Araştırma

Karadeniz, Erdinç

Bu çalışmanın temel amacı, hisseleri Borsa İstanbul’da işlem gören turizm şirketlerinin dikey analiz yöntemi ile finansal performanslarını ortaya koymak ve turizm sektörü ile bir karşılaştırma yapmaktır. Çalışmada, hisseleri Borsa İstanbul’da (BIST) işlem gören turizm şirketlerinin 2014 yılına ait finansal tabloları ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)’nın yayımladığı konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetleri alt sektörünün 2014 yılına ait finansal tabloları dikey analiz yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda halka açık turizm şirketlerinin sektörün geneline göre daha yüksek oranda maddi duran varlığa sahip olduğu saptanmıştır. Ayrıca turizm şirketlerinin maddi duran varlıklarını özkaynaklarla finanse ettiği belirlenmiştir. Gelir tablosuna bakıldığında ise halka aç...

Sağlık Şirketlerinde Çalışma Sermayesi Etkinliğinin İndeks Yöntemiyle Analizi: Borsa İstanbul Üzerinde Bir Uygulama

Karadeniz, Erdinç

Bu araştırmanın amacı Türk sağlık şirketlerinde çalışma sermayesi etkinlik düzeyini analiz etmektir. Bu amaçla 2019-2022 yıllarında Borsa İstanbul İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe pay senetleri işlem gören dört şirketin finansal tabloları üzerinde çalışma sermayesi etkinlik indeksi yöntemiyle ölçüm gerçekleştirilmiştir. Analiz sürecinde şirketlerin çalışma sermayesine ait kullanım, performans ve etkinlik indeksleri hesaplanmış ve yıllar itibariyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca indeks değerlerinin tanımlayıcı istatistik değerleri hesaplanarak şirketlerin çalışma sermayesini hem bütün ve alt kalemler itibariyle ayrı ayrı hem de her ikisini de göz önünde bulundurarak etkin yönetip yönetmedikleri karşılaştırılmıştır. Analiz sonucunda kullanım indeksi değerlerin...

Borsa İstanbul’da İşlem Gören Konaklama İşletmelerinde Kazanç Manipülasyon Riskinin Beneish M-Skor Modeli Kullanılarak Analizi

Karadeniz, Erdinç

Finansal manipülasyon, günümüzde hem yatırımcı güvenini sarsmakta hem de işletmelerin uzun vadeli sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Muhasebe uygulamalarındaki esneklikle gerçekleştirilen kazanç manipülasyonu ise yasal çerçevede kalsa bile paydaşların yanlış bilgilendirilmesine ve yatırımcı güvensizliğine yol açabilmektedir. Bu nedenle, kazanç manipülasyonunun tespiti yatırımcılar ve finansal analistler için kritik öneme sahiptir. Konaklama işletmelerinde manipülasyonun tespiti ise sektörde şeffaflık ve güvenilirliği sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Borsa İstanbul’da işlem gören konaklama işletmelerinin 2018-2023 yıllarına ait finansal tablolarını analiz ederek, kazanç manipülasyonu riskini Beneish M-Skoru modeliyle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kaps...

Türk İmalat Sektöründeki Küçük Orta ve Büyük Ölçekli İşletmelerin Fon Kaynak ve Kullanım Politikalarının Analizi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sektör Bilançoları Üzerinde Bir Araştırma

Karadeniz, Erdinç | Koşan Levent

Bu çalışmanın amacı Türk imalat sektöründeki işletmelerin ölçek temelinde fon kaynak ve kullanımlarının karşılaştırmalı olarak analiz edilmesidir. Bu amaçla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sektör Bilançoları kullanılarak sektördeki küçük, orta ve büyük ölçekli işletmelerin 2014 yılına ait fon akım tabloları üzerinde analiz gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda sektördeki bütün işletmelerin aktif yatırımına gittiği ve en büyük fon kullanımının işletme sermayesi yatırımları olduğu saptanmıştır. En önemli fon kaynaklarının ise uzun vadeli kaynaklar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca küçük ve orta ölçekli işletmelerde özkaynaklardan fon yaratılmasına rağmen büyük ölçekli işletmelerde özkaynak artışıyla fon yaratılmadığı saptanmıştır. Genel olarak sektördeki bütün işletmelerin varlık yatırımların...

Gri İlişkisel Analiz Yöntemiyle Turizm Alt Sektörlerinin Finansal Performanslarının Ölçülmesi

Karadeniz, Erdinç | Koşan Levent

Bu çalışmanın temel amacı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yayımladığı sektör oranları yardımıyla turizm alt sektörlerinin finansal performanslarını ölçmektir. Çalışmada turizm alt sektörlerinin finansal performansları likidite, finansal yapı, varlık kullanım ve kârlılık göstergeleri bağlamında incelenmiştir. Dört temel gösterge kapsamında 32 finansal oran kullanılarak yapılan finansal performans analizinde Gri İlişkisel Analiz yönteminden yararlanılmıştır. Bu kapsamda TCMB sektör oranlarına ulaşılan altı alt sektörün 2012-2014 dönemine ilişkin finansal performansları değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre turizm şirketlerinin finansal performanslarının ölçülmesinde en önemli gösterge finansal yapı, en az etki eden gösterge ise varlık kullanım göstergesidir. Çalışmad...

Otel işletmelerinde firma değerlemesi ve önemi

Karadeniz, Erdinç

Sağlık Şirketlerinde Çalışma Sermayesi Etkinliğinin İndeks Yöntemiyle Analizi: Borsa İstanbul Üzerinde Bir Uygulama

Karadeniz, Erdinç

Bu araştırmanın amacı Türk sağlık şirketlerinde çalışma sermayesi etkinlik düzeyini analiz etmektir. Bu amaçla 2019-2022 yıllarında Borsa İstanbul İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmetler Sektöründe pay senetleri işlem gören dört şirketin finansal tabloları üzerinde çalışma sermayesi etkinlik indeksi yöntemiyle ölçüm gerçekleştirilmiştir. Analiz sürecinde şirketlerin çalışma sermayesine ait kullanım, performans ve etkinlik indeksleri hesaplanmış ve yıllar itibariyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca indeks değerlerinin tanımlayıcı istatistik değerleri hesaplanarak şirketlerin çalışma sermayesini hem bütün ve alt kalemler itibariyle ayrı ayrı hem de her ikisini de göz önünde bulundurarak etkin yönetip yönetmedikleri karşılaştırılmıştır. Analiz sonucunda kullanım indeksi değerlerin...

Earnings Manipulation Risk and Profitability in Restaurant Companies: An Analysis in Borsa İstanbul
Restoran İşletmelerinde Kazanç Manipülasyon Riski ve Karlılık: Borsa İstanbul’da Bir Analiz

Karadeniz, Erdinç

This study has two primary objectives. The first is to measure earnings manipulation risk among restaurant companies listed in the Hotels and Restaurants sector on Borsa Istanbul. The second is to examine the relationship between manipulation risk and profitability performance. Earnings manipulation risk for the 2021–2024 period was assessed using the Montier C-Score model. Return on assets (ROA), return on equity (ROE), and return on sales (ROS) were then calculated, and their association with manipulation risk was evaluated through correlation analysis and ranking. The results indicate that restaurant companies exhibited varying C-Scores across years, with an overall moderate level of earnings manipulation risk. Criterion 6 (Asset Growth) emerged as the most frequently triggered indicato...

Finansal Performans ve Fiyat/Kazanç Oranı: Borsa İstanbul Turizm Şirketlerinde Bir Araştırma

Karadeniz, Erdinç | Koşan Levent

Bu araştırmanın amacı, Borsa İstanbul’da işlem gören turizm şirketleri içinde pay senetleri yüksek ve düşük fiyat/kazanç oranına sahip olanlar arasındaki finansal performans farklılıklarının tespit edilmesidir. Bu amaçla turizm şirketlerinin 2012-2018 yılları arasındaki fiyat/kazanç, likidite, finansal yapı, faaliyet, kârlılık, büyüme, büyüklük ve pay senedi getiri oranları hesaplanarak düşük ve yüksek fiyat/kazanç oranına sahip şirketler açısından karşılaştırılmıştır. Araştırmada gerçekleştirilen Mann-Whitney U testi sonucunda fiyat/kazanç oranı yüksek ve düşük olan turizm şirketleri arasında stok devir hızı, aktif kârlılık oranı, öz sermaye kârlılık oranı, net kâr marjı, kârların büyüme oranı ve pay senedi getirileri bağlamında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptanm...

Bitcoin Ve Diğer Kripto Para Birimlerinin Turizm Sektöründe Kullanımının İncelenmesi

Karadeniz, Erdinç

Bu çalışmanın amacı Bitcoin ve diğer kripto para birimlerinin turizm sektöründe ödeme aracı olarak kullanılma durumunu değerlendirmektir. Bu bağlamda teori, literatür incelenerek öncelikle kripto para birimleri kavramsal olarak ele alınmış ve kripto para birimlerinin piyasadaki kullanım durumları hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra turizm sektöründeki kripto para birimini kullanan şirketler incelenerek kripto para birimlerinin turizm sektöründe ödeme aracı olarak kullanımı değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda turizm sektöründe Bitcoin’in ödeme aracı olarak daha çok turizm portalları aracılığı ile kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca söz konusu turizm portallarının turizm sektörünün daha çok konaklama ve havayolu taşımacılığı alt sektörlerine aracılık hizmeti sundukları belirlenmiştir. ...

Halka Açık Turizm Şirketlerinde Kurumsal Yönetim Uygulamaları: İmalat Şirketleriyle Karşılaştırmalı Bir Analiz

Karadeniz, Erdinç | Ergene, Şerban Bakay

Bu çalışmanın temel amacı halka açık turizm şirketlerinin kurumsal yönetim uygulamalarını incelemek ve halka açık imalat şirketleriyle karşılaştırmaktır. Bu amaçla Borsa İstanbul’da işlem gören 14 turizm şirketi ile Borsa İstanbul Kurumsal Yönetim Endeksi’nde yer alan 18 imalat şirketinin 2011-2013 yıllarına ait faaliyet raporları, kurumsal yönetim uyum raporları, kurumsal internet siteleri ve kamuyu aydınlatma platformundaki bilgileri incelenmiştir. Analiz neticesinde turizm şirketlerinin pay sahipleri ilkelerine, kamuyu aydınlatma ve şeffaflık ilkelerine, yönetim kurullarıyla ilgili ilkelere ve menfaat sahipleriyle ilgili ilkelere uyum açısından imalat şirketlerine göre oldukça fazla eksiklikleri bulunduğu belirlenmiştir. Bununla beraber turizm şirketlerinin kurumsal yönetim ilkelerine u...

Corporate Governance and Firm Value: Evidence From Lodging Companies

Karadeniz, Erdinç

This study examined the relationships and interactions between corporate governance and firm values of lodging companies with different characteristics. The companies were analyzed separately using a classification and regression tree (CRT) analysis. The analysis results did not show a direct relationship between value and governance, yet that does not mean there is no relationship between them. When the companies’ governance scores were similar, corporate governance showed no distinguishing variable on firm value but is a hygiene factor. The analysis also found negative relationships between value and size. This may be important in preventing companies from becoming cumbersome. Also, positive relationships were found between value and the debt ratio of the lodging companies from t...

KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE KURUMSAL YÖNETİM VE İŞLETME PERFORMANSI

Karadeniz, Erdinç | Bakay Ergene, Şerban.

Bu araştırma konaklama işletmelerinin kurumsal yönetim düzeyleri ile performansları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öncelikle BIST turizm endeksindeki işletmeler ile 2016 yılında marka değeri en yüksek 6 konaklama işletmesinin 2011-2015 yılları arasındaki kurumsal yönetim düzeyleri derecelendirilmiştir. Bu dereceleme sonucunda 2011 yılında gerçekleştirilen Yeni Türk Ticaret Kanunundaki düzenlemelere paralel olarak BIST turizm endeksindeki konaklama işletmelerinin kurumsal yönetim uygulama düzeylerinde gelişmeler kaydettikleri belirlenmiştir. Araştırma da konaklama işletmelerinin performansları ile kurumsal yönetim puanları arasındaki ilişkiler Sınıflama ve Regresyon Ağacı yöntemi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda hem işletme değeri ile kurumsal ...

BİST Sektör Endeksi Kapsamında Yer Alan Sektörlerde Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti

Karadeniz, Erdinç

Borsa İstanbul'da çok farklı endeksler oluşturularak piyasaların yönelimi takip edilmeye çalışılmaktadır. Bu kapsamda işletmelerin faaliyette bulunduğu sektörlere göre endeksler de mevcuttur. Bu çalışma kapsamında Borsa İstanbul endeksleriyle oluşturulmuş sektörler için 2010 - 2023 dönemi arası yıllık frekanstaki ağırlıklı ortalama sermaye maliyetleri hesaplanmıştır. Hesaplamalarda kaldıraçsız betalar kullanılarak sermaye varlıkları fiyatlama modeli üzerinden özkaynak maliyetleri hesaplanmış, ticari kredilere uygulanan yıllık ortalama faiz oranları ile borçlanma maliyetleri belirlenmiştir. Her bir sektörün özkaynak ve kaldıraç oranları, kurumlar vergisi oranı ile hesaplanan özkaynak maliyeti ile borçlanma maliyetleri dikkate alınarak her bir yıl için her bir sektörün ayrı ayrı ağırlık...