Ceren Yegen
İLETİŞİM FAKÜLTESİ
GAZETECİLİK BÖLÜMÜ BİLİŞİM VE ENFORMASYON TEKNOLOJİLERİ ANABİLİM DALI
-
Varyant-
-
E-Postacerenyegen@mersin.edu.tr
-
Web Sitesi
-
Durum-
-
ÜnvanProf.Dr.
-
YÖK Araştırmacı No43196
-
Yaratıcı ve Eğlenceli İçerik Üretiminde Yapay Zekâ: Instagram Üzerinden Örnekler
Yegen, Ceren
Yapay zekâ, günümüzde dikkat çeken bir teknoloji olarak, çok sayıda sektörün yerleşik pratiklerini gözden geçirmesine neden olurken, yeni nesil trend ve yönelimleri de aracılamıştır. Nitekim sosyal ağlarda yapay zekâ teknolojisinden yararlanarak üretilen içeriklerin arttığı ve çeşitlendiği görülmektedir. Sosyal medya ortamlarında hızla dolaşıma sokulabilen sahte içerikler, dezenformasyon, algoritmik manipülasyon gibi eğilimler bakımından da tartışılan yapay zekâ teknolojileri, kullanıcılar için yeni bir yaratıcı ve eğlenceli içerik üretim aracı olarak da değerlendirilmektedir. Instagram üzerinde yapay zekâ kullanarak çeşitli durumların eleştirisini, ironisini yapan kullanıcılar mevcuttur. Bu nedenle bu çalışmanın konusu, yapay zekâ teknolojilerinin ilgili yönelimdeki mevcut kullanımıdır. Böylelikle yapay zekâya ilişkin derin karamsar yaklaşımlardan farklı olarak, eğlence perspektifinden bir değerlendirme amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın örneklemi olarak Instagram üzerindeki yapayforum, yapayzekafia ve yapayzekanineserleri adlı kullanıcılar belirlenmiştir. İlgili hesapların basit rastlantısal örnekleme ile seçilen bazı paylaşımları betimsel analiz tekniği ile ele alınmıştır. Bulgular, ilgili hesapların yaratıcı konsept görsel ve videolar (4K görsel üretimi dâhil)...
Social Media, Digital Diplomacy and Diplomatic Crisis: The Case of Yisrael Katz’s X Shares
Yegen, Ceren
In today’s world, where digital diplomacy is gaining momentum via social media, the social media (X) posts of Yisrael Katz -the Israeli Foreign Minister of the time- targeting the President of the Republic of Türkiye, Recep Tayyip Erdoğan, attracted attention in 2024. While the relevant posts mediated a “digital” and diplomatic crisis, they also received reactions at various levels in domestic politics in Türkiye. Therefore, in this study, Katz’s visually supported tweets on Erdoğan via X were considered as “narratives” and subjected to semiotic analysis based on the “5 codes of narrative” stated by Roland Barthes. Thus, it was aimed to reveal the messages Yisrael Katz wanted to convey through signs. In addition, the study investigated the frequency of Katz’s posts on Erdoğan, and the prominent themes and actors in the posts by using content analysis. As a result of the study conducted, it was seen that Katz used the hermeneutic code, proairetic code, semantic code, symbolic code, and cultural code in most of his visually supported posts to criticize Erdoğan, included political actors in his posts, addressed the Turkish people and the opposition as the target audience and generally drew attention to themes such as “dictatorship”, “anti-Semitism”, “freedom of expression”, “future”...
Yapay Zekâ ve Siyasal İletişim: Fırsatlar ve Riskler Üzerine Bir Değerlendirme
Yegen, Ceren
Makine öğrenmesi ve yapay zekâ ile birlikte yeni teknolojilerin aracıladığı ile uygulamalarla tanışan toplumların teknoloji ile ilişkisi, bu çerçevedeki gelişmeler ışığında sürekli güncellenmektedir. İnsana özgü yeteneklerin programlanmış, özellikli ve suni şekilde ortaya koyulması, beklentiler gibi kaygıları da beraberinde getirmiştir. Yapay zekâ alanındaki süregelen gelişmeler ve kullanım amaçlarının çeşitlenmesi temelinde bir belirsizlik gözlendiğinden, etik ilkelerin zorunluluğuna da dikkat çekilmektedir. Dolayısıyla yapay zekâ etiğine yönelik artan bir ilgi ve araştırma gözlenmektedir. Bununla birlikte, teknoloji ve siyaset arasındaki ilişki de yapay zekâdan etkilenmekte, yapay zekânın siyasal iletişim alanına girdiği görülmektedir. Özellikle dezenformasyon, sahte içerikler üzerinden demokrasiye yönelik olumsuz etkisi gözlendiği söylenen yapay zekâ teknolojisinin, olumlu ve yapıcı etkilerinden de söz edilmektedir. Bu nedenle bu çalışmada, yapay zekânın siyasal iletişime etkisi, getirdiği fırsatlar ve riskler çerçevesinde uzman görüşlerinden de yararlanarak tartışılmıştır. Çalışma kapsamında, siyasal iletişim ve yapay zekâ alanında çalışan akademisyen ve uzmanlar ile yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, yapay zekânın siyasal iletişim sürecine etkisi ve süreçteki rolü...
Dijital Bir Mekân Olarak Sosyal Medyada Beden İmajı: Kullanıcıların Perspektifinden Bir Değerlendirme
Yegen, Ceren
Dijitalleşmenin gençler üzerindeki etkisini ve özellikle sosyal medya ortamlarının oldukça yaygın şekilde kullanıldığını ortaya koyan çok sayıda çalışma yapılmaktadır. Bireylerin yaşamlarında kimliklerini, deneyimlerini, an’larını ve daha birçok şeyi paylaşmalarına olanak tanıyan bir “mekân” olarak sosyal medya, birçok yeni alt kültür ve hareketin ortaya çıkmasına da aracı olmuştur. Örneğin yeni nesil popüler diyet kültürlerinden, pot-postmodern kimliklerin temsiline kadar geniş bir spektrumda yönelimler söz konusudur. Bu çalışmada ise beden imajı konusunda tartışılan güncel konuların sosyal medyadaki görünümü ele alınmıştır. Bu amaç doğrultusunda, gençlere ve yetişkinlere yönelik bir anket uygulanmış ve dijital, yeni nesil bir mekân olarak sosyal medyanın beden, dış görünüş gibi olguları reflekte etme ve sunmadaki rolü tartışılmıştır.
SOSYAL PSİKOLOJİ VE DİJİTALLEŞME İLİŞKİSİNE APOKALİPTİK DİSTOPYA ÜZERİNDEN BİR YAKLAŞIM: AVENUE 5 DİZİSİ
Yegen, Ceren
Bilim kurgu türde sıkça gözlenen distopya, teması ve kurgusu çerçevesindeki alt bağlamıyla bir eleştiridir. Karamsarlık, olumsuzluk üzerinden bir hikâye anlatan ya da (olası) görünüm sunan distopik medya çıktıları toplumun, sistemin bulunduğu ya da vardığı noktayı korku, panik gibi argümanlar üzerinden yordadığı gibi zaman zaman absürtlükler üzerinden de yordar. Distopik evrenin yarattığı gelecek apokaliptik ve post-apokaliptik nitelikler taşır. Teknoloji ile yaratılan sona ilişkin çıkış yolu, kurtulma aracı da yine teknolojidir. Diyalektik görünen bu ilişki, zaman zaman fantazmagorik anlatıları da kullanır. Nitekim bazı distopik medya çıktılarında aldatıcı görüntüler, sonu gelen ya da gelmiş olan evrende olan biteni hakikat algısını sorgulatarak verir; distopazlar, otoriter karakterler dikkat çeker, simüle edilmiş bir evren tasvirinde bireyin içsel yabancılaşma gibi kaçınılmaz sonda otorite karşısında itaate yöneldiği de görülür. Entropik bir süreç olarak distopik kurguda krizler ve kaos vardır ve toplum korku, panik ile yordanır. Bu çalışmada, Milgram’ın “Otoriteye İtaat Deneyi”nden hareketle sosyal psikoloji ve dijitalleşme ilişkisi, gezegenler arası yolculuğun işlendiği bir dizi olan Avenue 5 örnekleminde otoriteye itaat ve grup psikolojisini anlamak amacıyla betimsel analiz ...
Yapay Zekâ ve Gazetecilik: Türk Medyasında ChatGPT Kullanımı
Yegen, Ceren
Yapay zekâ, bir kavram olarak ilk tartışılmaya başladığı andan itibaren dikkatleri üzerine çeken bir sosyal olgu olmuştur. Makina öğrenmesinin insan yaşamını kolaylaştıracağı düşüncesi büyük heyecan uyandırmış ve yapay zekânın gündelik yaşam uygulamalarına eklemlenmesi, çeşitli beklentiler de oluşturmuştur. Yapay zekâ algoritmalarının birçok sektöre zaman ve iş yükü çerçevesinde avantajlar getireceği tartışılırken, medya kuruluşları da özellikle haber üretimi noktasında yapay zekâya ilgi göstermektedir. Bu nedenle bu çalışmada, Türk haber medyasının yapay zekâ destekli haberciliğe ilişkin mevcut yönelimi, ChatGPT üzerinden ele alınmıştır. Bu şekilde, ilgili teknolojinin kabulüne ilişkin bir görünümün ortaya koyulması amaçlanmış, bu amaçla kamusal yayıncılık ve özel yayıncılık noktasında Türk haber medyasından meslek profesyonelleri ile yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bulgular tartışılmıştır. Netice itibarıyla görüşülen medya profesyonelleri, ChatGPT gibi dil temelli yapay zekâ araçlarının gazeteciliğe doğru şekilde eklemlendiği takdirde yararlı olacağını düşünmektedir. Diğer taraftan medya profesyonelleri, gazeteciliğin geleceği açısından yapay zekâ enstrümanlarının etik kodları ihmal edeceği, mesleğin niteliğini düşüreceği ve istihdam bakımından cid...
Tarih ve Kolektif Bellek Aktarımında Sanal Gerçeklik: “War Remains” Örneği
Yegen, Ceren-Dönmez, Servet Can
Kolektif bellek, ortaklıklar üzerinden hareket ederek kolektif değerlerin oluşması gibi pekiştirilmesini de amaçlar. Canlandırma sanatı olarak diorama dolaylı eserlerde de ortak anlatı ve değerler açıkça görülmekte, kolektif bilinç inşası amaçlanmaktadır. Örneğin Türkiye’de yer alan bazı beyaz propaganda mekanizmaları üzerinden Türk ulusunun dostluk, ulusal mücadele ve fedakârlık anlayışı sıcak tutulmaya çalışılmaktadır. Ancak çağımızda anlatının yapısı da değişmiştir. Günümüzde dijital anlatılar da bir tarih ve kolektif bellek aktarıcısı görevi görmektedir. Örneğin sanal gerçeklik gibi dijital teknolojiler, özellikle genç nesle yönelik kurgulanan bilgisayar oyunlarıyla anlatı ve kolektif birçok unsuru etkili ve etkileşimli şekilde işlemektedir. Bu nedenle bu çalışmada, tarih ve kolektif bellek aktarımında dijital anlatının mevcut rolü tartışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda savaş meydanında olmanın nasıl hissettirdiğini anlamaya odaklı olan ve 31 Temmuz 1917 – 10 Kasım 1917 tarihleri arasında gerçekleşen Büyük Passchendaele Muharebesi’nden (I. Dünya Savaşı sırasında) bazı çatışma anlarını deneyimleme imkânı sunan “War Remains: Dan Carlin Presents an Immersive Memory” adlı sanal gerçeklik içeriği, Ümmühan Molo’nun “360 Derece VR Film Çözümleme Modeli” üzerinden analiz edilmiştir. B...
Internet Use and Understanding the Tendency for Media Use in the Post-COVID Period
Yegen, Ceren
The COVID-19 Pandemic, which has affected the world, has also affected the manner of accessing information and news. Individuals have made extensive use of the Internet and new media technologies to obtain information and news quickly and reliably during the pandemic process. The subject of this study is how individuals can obtain information after COVID-19, and how they are affected by the Internet. For this reason, survey-based research is conducted both in Turkey and Ukraine in this study. In the process, called post-COVID, which characterizes the post-pandemic period, the current view of individuals’ Internet usage and their tendency to receive information and news is investigated.
Sustainability, Digital Security, and Cyber Hygiene During the Covid-19 Pandemic
Yegen, Ceren
The COVID-19 Pandemic has affected and transformed the world since the end of 2019. In the pandemic process, individuals, along with health concerns, also carried concerns about getting true information and news or protecting their digital footprints and cyber security. So much so that the internet is in almost every stage of life. With the pandemic, there has been a transition to sustainable practices such as online shopping, banking, trade, business, and education models. At this point, the concept of cyber hygiene, which provides digital security as well as maintaining it, is important. It is also aimed to stay away from bad and dirty content and to be prepared against cyber attacks. Therefore, cyber hygiene is in a key position in digital security. Therefore, in this study, the concept of cyber hygiene and sustainable models and practices are discussed within the framework of the increasing use of digital, during the pandemic process.
A Metaphorical Approach to Developing Behavior Within the Context of the Covid-19 Pandemic
Yegen, Ceren
Although the COVID-19 Pandemic is a global health crisis, it is an epidemic that re-regulates many areas of life and profession. This study focused on designs made by independent designers to protect and help protect people from disease. So, the relevant tendency is important in raising awareness and improving the desired behavior during the current COVID-19 pandemic. For this reason, the iconic designs of an independent designer in Turkey were examined to raise awareness at the point of the pandemic. Thus, it is aimed to understand the role of visuals in raising awareness and creating behavior. In the analysis, the semiotic analysis method was used. According to the analysis, it is seen that the examined visuals are quite remarkable often calling for protection from the new Coronavirus through euphemism and often using metaphors. On the other hand, it may be thought that the visuals examined may not convince everyone to be careful and avoid exposure to the virus. In the study, a social network analysis was also conducted to understand the appearance and interaction status of the pandemic in social networks, and the networks ‘#evdekal’ (stay at home) and ‘#hayatevesigar’ (life fits into the home) on Twitter were examined. The results of the social network analysis show that the c...
Twitter's Role in Digital Democracy, Post-Truth, and Political Polarization
Yegen, Ceren
Although the presidential election in the United States of America (USA) in November 2020 took place under the shadow of the COVID-19 pandemic, it has become one of the important points in terms of digitalization and the agenda. Donald Trump, who lost the election to Joe Biden, challenged the results, and even refused to concede for some time. Joe Biden, who based his election campaign on democracy and diversity, took the oath of office as the 46th President of the United States on January 20, 2021. His inauguration ceremony was marked by a call for “unity”. The ceremony became the agenda of social media as well as traditional media, and users simultaneously shared posts reflecting their views and attitudes on social media platforms. Most of these posts (on Twitter) were made using the hashtags #DonaldTrump and #inaugurationday. The discussion and political polarization that started during the election process continued after the election through social networks. In the study, the role of Twitter in digital democracy as well as its potential to serve as a public space were examined through the network and its features, interactions, and factions that were formed within the framework of the related hashtags on the inauguration day (January 20, 2021). Methodologically, social netwo...
Eleven Eleven VR: Virtual Reality, Digital Narrative, and Interaction
Dönmez, Servet Can, Yegen, Ceren
Stories and events that are not worth telling or do not have access to the necessary media cannot even get lost from the dusty pages of history because they cannot enter those pages at all. Historical records became the books with the invention of the printing press, and in time, the term “dusty pages” was used as the approach made on these books. Nowadays, these dusty pages are replaced by obsolete codes or graphics. Today, the narrative and the story, which has become completely digital, have different means of expression. “Virtual reality” narratives, which is one of the new generation tools used by digital storytelling, have become more common. The virtual reality content that transforms the codes and forms of the traditional narrative with its own means and approach brings the narrator to an interactive dimension by positioning the viewer/listener as “user” in this context. Thus, in this study, through the example of “Eleven Eleven VR” game, a hermeneutic approach to virtual reality technology as a digital storytelling tool, will be performed.
Sharenting: A New Paradigm of Digital Entertainment of New Age Parenting and Social Media
Yegen, Ceren
The increasing use of social networks in almost every part of the world has led to research on various age groups. Because it is important to understand individuals and social media-based transformations in the social media age. Like the causes and consequences of the social media’s intense penetration into social life, it is of course a contemporary importance to reflect on the concepts and practices introduced by social media to daily life. The concept of sharenting, which enters the new media literature as “sharing parenting” or “social media parenting,” is as popular as it is for discussion. Indeed, given that social media itself is in the midst of many ethical debates, it is necessary to discuss the importance of the concept in terms of the privacy of children who need to be protected and whose rights must always be observed. Therefore, in this study, sharenting, which refers to sharing parenting and is discussed today in many parts of the world, will be discussed and the relationship of social media with privacy will be discussed. The aim of the study is to present current approaches and data on social media and children through sharenting. The study also tries to draw attention to the potential risks of sharenting.
Yazılı Basında 16 Nisan 2017 Referandumunun Sunumu
Yegen, Ceren
Türkiye’de Anayasa değişikliğine yönelik 16 Nisan 2017 tarihinde gerçekleştirilen referandum çok tartışılmıştır. Kamuoyunu bilgilendirmesi beklenen yazılı basın, söz konusu referandum öncesinde ve sonrasında kampanyaları ve siyasi parti ile aktörlerin demeçlerini haberleştirerek bu görevi yerine getirmiştir. Basının manipüle gücü yüksektir. Dolayısıyla referandum kampanyaları ile siyasi parti ve aktörlerin demeçlerinin topluma nasıl sunulduğu önemlidir. Bu yüzden bu çalışmanın konusu, 16 Nisan 2017’de gerçekleşen referandumun yazılı basında sunumudur. Bu çalışma yazılı basının referanduma ilişkin kampanyalar ile siyasi parti ve aktörlerin demeçlerine nasıl yaklaştığını anlamayı amaçlamaktadır. Çalışmada, Türkiye’de yayınlanan ulusal gazetelerden Sözcü ve Yeni Şafak gazetelerinin referandum öncesi ve sonrasında referanduma ilişkin yayınladığı haberler, içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir.
Haber ve bilgi alma aracı olarak yeni medya: Muş ili örneği
Yegen, Ceren
Yeni medya araçları ve platformları bireylerin bilgi ve haber almasında önemli bir rol oynamaktadır. Bir yeni medya aracı olarak internet ve internet ortamında yerini almış platformlar da bireylerin kendilerini ilgilendiren birçok konu ve olaydan haberdar olmaları noktasında büyük bir öneme sahiptir. Günümüz Tür- kiye’sinde toplumun çok büyük bir bölümünün internet erişimine sahip olduğu göz önünde bulunduruldu- ğunda, internetin bilgi ve haber alma bağlamında ne kadar büyük bir öneme sahip olduğu daha iyi anlaşı- labilir. Buna paralel olarak yeni medyanın farklı eğitim, yaş, gelir ve meslek gruplarının bilgi ve haber almasında oynadığı rol önemlidir. Bu çalışmada yeni medya araçlarının bilgi ve haber almada oynadığı rol, bir alan araştırmasıyla, Muş ili örneğinde incelenmektedir. Çalışmada, yeni medyanın bilgi ve haber alma- daki rolü ilkin teorik olarak tartışılmakta, sonrasında ise üniversite öğrencileri ve çeşitli meslek grupların- dan katılımcılara yönelik gerçekleştirilen alan araştırmasından elde edilen bulguların değerlendirilmesine yer verilmektedir.
Türk yazılı basınında “Başkanlık Sistemi” tartışmaları
Yegen, Ceren
Türkiye'de Başkanlık Sistemi uzunca bir süredir tartışılmaktadır. İlk olarak 1992 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal tarafından kamuoyu gündemine gelen konu, 1999 yılında yine dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından da kamuoyunun gündemine getirilmiştir. 2002 yılında iktidar olan Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) tarafından konu tekrar tartışmaya açılmış, Parti Genel Başkanı ve Başbakan olarak Recep Tayyip Erdoğan tarafından Başkanlık Sistemi’nin Türkiye’ye uygun olduğu özellikle son yıllarda sıkça vurgulanmıştır. Ağustos 2014 yılında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı olarak seçilen Recep Tayyip Erdoğan’ın sıkça gündeme getirdiği konu 7 Haziran 2015 Türkiye Genel Seçimleri sürecinin temel siyasal tartışma konuları arasında yer almıştır. Siyaset gündemini meşgul eden Başkanlık Sistemi tartışmaları, medya gündemine de yansımıştır. Bu çalışmada Türkiye’de cereyan eden Başkanlık Sitemi tartışmalarına farklı ideolojilere sahip olan yazılı basın kuruluşlarının nasıl yaklaştığı, gündem belirleme ve kamuoyu oluşturma kuramları çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmada 01.06.2015 – 07.06.2015 tarihleri arasında yazılı basının Başkanlık Sistemi tartışmaları ile ilgili tavrı; Hürriyet, Ortadoğu, Sabah, Sözcü, Yeni Şafak ve Zaman Gazeteleri örneklemi üzerine uygulanan i...
ONLINE BİR MİZAH PLATFORMU OLARAK PÜFTEREM İNTERNET SİTESİ VE YALAN HABER SERVİSİ AJANS NEWS ÜZERİNDEN HABER GERÇEKLİK VE MİZAH İLİŞKİSİ
Yegen, Ceren
Mizah karikatür, çeşitli görseller, resimler ve fıkralar ile insanları eğlendirmenin ötesinde bir olgudur. Kimi zaman yergi veya göndermeye, kimi zaman ise güldürüye işaret eden mizah medya içeriklerinde de sıklıkla yer alır. Karikatürler, görseller, resimler ile fıkralar çoğu kez basılı yayın organlarında kendisine yer bulmuştur. Son yıllarda ise mizah da yeni iletişim teknolojilerine bağlı biçimde şekillenmiş ve basılı boyutundan farklı olarak internet sitelerine taşınmış, çeşitlenmiştir. Bu duruma bağlı olarak çoğu zaman bir haber niteliğinde olan medya içerikleri ve mizah söz konusu olduğunda mizah ve gerçeklik ilişkisinin de sorgulanması gerekmiştir. Bu bağlamda bu çalışmada da “PÜFTEREM” mizah sitesi (www.pufterem.com.tr) bünyesindeki yalan haberler servisi olan “Ajans News”’de 29 Nisan 2013 ile 29 Mayıs 2014 tarih aralığında yayınlanan yalan haberler Van Dijk’ın eleştirel söylem analizi metodu ile ele alınmış; haber, gerçeklik ve mizah ilişkisi söz konusu haberler üzerinden incelenmiştir. Kuramsal çerçevesini yeni medya tartışmalarının oluşturduğu bu çalışmanın sonucu olarak yeni medyaya dair olanaklardan yararlanarak ortaya çıkmış olan online bir mizah platformu niteliğindeki PÜFTEREM’in yalan haber servisi Ajans News’in haberlerinin çoğunluğunun yergi ya da uyarı niteliğ...
İNTERNET HABERCİLİĞİNDE KADIN CİNAYETİ HABERLERİNİN SUNUMU: POSTA GAZETESİ ÖRNEĞİ
Yegen, Ceren
Kadın cinayetlerinin son dönemde Türkiye’de hızla artmasına paralel, kadın cinayeti haberleri de medyada sıkça yer almaktadır. Geleneksel medyadan farklı olarak hızla her yere ve daha fazla kitleye ulaşabilen internet olgusu ile internet haberciliğinde de söz konusu haberler fazlaca yer alır olmuştur. Bu yüzden bu çalışmada kadın cinayeti haberlerinin internet haberciliğinde nasıl ele alındığı incelenecektir. Posta Gazetesi resmi internet sitesi olan www.posta.com.tr’de 01.04.2011 ile 30.04.2014 tarih aralığında yayınlanan kadın cinayeti haberleri içerik analizi ile incelenecek, internet haberciliğinin kadın cinayetlerini nasıl sunduğu Posta Gazetesi resmi internet sitesi örneklemi ile tartışılacaktır. Böylelikle kadın cinayetlerinin internet haberciliğinde konular, failler, mağdurlar ve toplum açısından nasıl yorumlandığı ele alınacaktır.