-
Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic3
-
Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi2
-
International Journal of Languages’ Education and Teaching2
-
TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi2
-
Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi2
-
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi2
-
International Journal of Language Academy1
-
Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature1
-
MEÜ Eğitim Fakültesi Dergisi1
-
The Journal of Academic Social Science Studies1
-
Türk Dil Kurumu6
-
International Journal of Languages’ Education and Teaching3
-
Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic3
-
Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü2
-
TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi2
-
Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi2
-
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü2
-
Adiyaman University Department of Turkish Language and Literature Faculty of Arts and Sciences Adiyaman-TURKEY1
-
Ankara Üniversitesi TÖMER1
-
Dokuz Eylül Üniversitesi Dil Eğitimi Araştırma ve Uygulama Merkezi1
Türkiye Türkçesinde Benzerlik, Yakınlık, Yaklaşıklık, Denklik ve Özdeşlik İfadeleri
Ergene, Oğuz
Similarity, proximity, approximation, equivalence and identity relationships constituted between multiple concepts provide direct or indirect comparison of concepts, positioning relative to each other, making precise or predictive evaluations about them and transmitting various features in a more concrete way. These forms of expression based on similarities between concepts in terms of quality or quantity, relative and gradual proximity, equivalences, identities are used for an effective language that is strong in association and concretization. So language users actualise the meaning relations by taking advantage of the some linguistic features and the possibilities of expression. In this context, many linguistic and cultural components play an active role, especially lexical, morphologic...
Çağatay Türkçesi Söz Varlığında İdari ve Askeri Birimler
Ergene, Oğuz
Türk tarihine ilişkin çalışmalar, Türklerin en eski dönemlerden itibaren kültürel temelleri ve dayanakları olan bir devlet anlayışına ve geleneğine sahip olduğunu göstermektir. Farklı dönemlerde ve coğrafyalarda hüküm süren Türk devletlerinin idari ve askerî teşkilatının da benzer ilkelere bağlı olarak biçimlendiği görülür. Bu alana yönelik terminoloji, devlet düzeninin ve toplumsal yaşamın gerektirdiği ayrıntılı bir kurumsal yapıyı; farklı yükümlülükleri olan ve birbirini tamamlayan devlet organlarının bir arada yer aldığı bir ilişkiler ağının varlığını kanıtlamaktadır. Söz konusu örneklerle, devletin idari ve askerî yapısı, bu yapıyı oluşturan birimler, bunların görev ve yetkileri, kurumsal bağlantılar ve oluşan hiyerarşik yapı somutlaşmıştır. Bu çalışmanın amacı, devletin idari ve asker...
Harezm Türkçesi Metinlerinde Alıntılardan Sözcük Türetimi (Farsça Ögeler)
Ergene, Oğuz
Sözcük alışverişlerinin gerçekleştiği diller, bu olayın nedenleri ve örnekleri, alıntıların nitel ve nicel özellikleri vb. değişiklikler gösterse de diller arasında her zaman görülen alıntı sözcük kullanımı, Türkçenin ilk metinlerinden itibaren örneklenmektedir. Türlü dillerden alınan bu sözcükler, Türkçenin türetme olanakları doğrultusunda Türkçe yapım ekleriyle yeni adlar ve eylemler oluşturmakta; kimi zaman birden çok dile ait birim, bir arada kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Harezm Türkçesi metinlerinden Kısasü’l-Enbiyâ, Mukaddimetü’l-Edeb, Mu’înü’l-Mürîd, Nehcü’l-Ferâdîs ve Satır Arası Kur’an Tercümesi taranarak Farsça kökenli sözcüklere getirilen Türkçe yapım ekleri belirlenmiş, sınıflandırılmış; eklerin işlevleri, sözcüklerin dönem metinlerindeki anlamları ve kullanımları be...
Divanu-Lugati't-Türk'te Eklere İlişkin Açıklamalar
Ergene, Oğuz
Karahanlı Türkçesi döneminde yazılan Dîvânu Lugâti’t-Türk, Türkçenin bilinen ilk sözlüğü olması dışında, yazıldığı dönemdeki Türk toplulukları ve dilleri hakkında türlü konu başlıklarına ayrılabilecek pek çok ögeyi ve bilgiyi içeren çok yönlü bir kaynaktır. Temelini bölümlere ayrılarak tanımlanan, örnekler ve tanıklar kullanılarak açıklanan, sözlük birimlerinin oluşturduğu Dîvânu Lugâti’t-Türk’te; madde başlarında, ekli sözlük birimlerinde, bölüm ya da bap bitimlerinde, gramer kategorileriyle ilgili değerlendirmelerde işlenen ekler de bulunmaktadır. Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki ek açıklamalarının içerdiği anlam bileşenlerini ve bilgi türlerini belirlemeyi amaçlayan bu çalışmada, eserin taranmasıyla elde edilen veriler çerçevesinde, doğrudan ya da dolaylı olarak açıklanan ekler belirlen...
Tarihi Türk Yazı Dillerinde Hece Yinelenmesi ile Kurulan Pekiştirilmiş Sözcükler
Ergene, Oğuz
Türkçede bir sözcüğün anlamı, türlü yollarla pekiştirilmekte ve kuvvetlendirilmektedir. Özellikle sıfat ve zarfların pekiştirilerek anlam yoğunluğunun arttırılması, Türkçenin tarihi ve çağdaş yazı dillerinde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bu yazı dillerine ilişkin metinler incelendiğinde söz konusu pekiştirmelerin ekle ya da yineleme yoluyla yapıldığı görülmektedir. Hece yinelenmesi ile pekiştirilen sözcükler ise Türkçenin ilk yazılı metinlerinden beri görülen pekiştirme örnekleri içinde önemli bir yer tutar. Bu tür pekiştirmeler, sıfat ve zarfların genellikle ilk hecesinin yinelenerek bu amaç için kullanılan belli ünsüzlerden biri ile sonlandırılması ve sözcüğün başına getirilmesi ile oluşmaktadır. Kimi zaman başka seslerin de bu yapıya eklendiği ve pekiştirmenin genişletildiği görü...
Nehcü'l-Feradis'te Kavramların İlişkilendirilmesi
Ergene, Oğuz
Kavramların ilişkilendirilmesi, ilgi, sahiplik, aitlik, özgülük, eşitlik, benzerlik, karşıtlık, yakınlık, yaklaşıklık vb. çerçevesinde kurulan bağlarla gerçekleşmektedir. Bu bağlar, kavramların ilgilerini, kavramlar arasında doğrudan ya da dolaylı yollarla kurulan ilişkileri gösterir. Kavramlar arasındaki ilişkilendirmelerin dilde somutlaşması ise dilin yapısal ve anlamsal olanaklarıyla sağlanır. Harezm Türkçesi metinlerinden Nehcü’l-Ferâdîs’teki kavramların ilişkilendirilme biçimlerini ve bu işlevdeki dil birimlerini belirlemeyi amaçlayan bu çalışmada, eserin taranmasıyla elde edilen veriler kullanılarak ilişkilendirmeleri gerçekleştiren Türkçe, Arapça, Farsça kökenli dil birimleri belirlenmiş ve örneklendirilmiş; ilişkilendirmelerin hangi yollarla ve dilsel olanaklarla sağlandığı örnekl...
B. Erdem Dağıstanlıoğlu / Hüseyn-i Hârezmî - Keşfü’l-Hüdâ
Ergene, Oğuz
Çalışmada, B. Erdem Dağıstanlıoğlu'nun hazırladığı Hüseyn-i Hârezmî - Keşfü’l-Hüdâ. Doğu Türkçesiyle Yazılmış Bir Kaside-i Bürde Şerhi adlı eserin tanıtımı yapılmıştır.
Harezm Türkçesi Metinlerinde Eş Adlılık
Ergene, Oğuz
Tarihî ve çağdaş Türk yazı dillerindeki eş adlı sözcüklerin, eş adlılığı doğuran etkenlerin belirlenmesi; bu ögelere yönelik tercihleri, türlü kavramları karşılama açısından dilde var olan üretim olanaklarını ve yazılı metinlerin bu kapsamdaki söz varlığını ortaya çıkaracaktır. Bu çalışmada Harezm Türkçesi dönemi metin yayınları taranarak ilgili eserlerin sözlük ya da dizin bölümlerinde eş adlı gösterilen Türkçe ve yabancı kökenli kimi madde başları, farklı metinlerdeki kullanımlarıyla bu türde sayılabilecek sözcükler belirlenmiş; eş adlılığa etken olan ses, yapı, anlam, kullanım özellikleri çıkarılmıştır. Çalışmada, Harezm Türkçesi metinlerinde çok sayıda eş adlı sözcüğün bulunduğu; eş adlı tabanların, eş yazımlı yapım eklerinin, farklı tabanlara gelen farklı yapım eklerinin, bu eklerle ...
III. Ahmet dönemi Osmanlı kanunnamesi: inceleme, metin, dizin
Ergene, Oğuz
ABSTRACT: "OTTOMAN LAWBOOK OF THE AHMET III TERM (STUDY-TEXT-INDEX)" In this study, it was presented general information about the lawbook as a preface as well as bibliyographic information and description of manuscript magazine. The language study was composed of three sections. In the part of the language study, it was determined that the language features of the text belonged to the classical age and then the differences between those language features of the text and the language of Turkey and classical Ottaman orthography. Thus, an entire language study on the text was not implemented. In the orthography section, it was researched that some features found in the orthography of the text, to what extend they are similar with the classical Ottaman orthography and if they are regular. In ...
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Sertifikası
Dönük, D., Tezbaşaran, A., Özdemir, O., Yaman, Ş., Ergene, O.
2025-12-27
Kutadgu Bilig'de Özel Adlar
Ergene, Oğuz
Kutadgu Bilig, zengin bir söz varlığına sahiptir ve bu söz varlığının bir bölümünü de özel adlar oluşturmaktadır. Yazarın metin bağlamında türlü amaçlarla yer verdiği özel adlar incelendiğinde farklı gruplardan pek çok sözcüğün değişen sıklıklarla ve yazma nüshalara göre değişebilen biçimlerle kullanıldığı görülür. Bu kapsamdaki örnekler arasında, eserdeki ana ve yardımcı kişilere ek olarak türlü hükümdar, peygamber, halife, bilgin, efsanevi kahraman vb.’ye ilişkin kişi adları; şehir, ülke, bölge için kullanılan yer adları; gezegen, yıldız, burç adları; kavim, ulus, boy adları; eser adları; dil adları; din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözcükler, ayrıca başta Tanrı ve İslam peygamberiyle ilgili olmak üzere kimi özel adları karşılayan sözcükler ya da sözcük grupları ...
Kavram Alanı Bağlamında Kutadgu Bilig'deki Ses Yansımalı İkilemelerin Türkiye Türkçesindeki Biçimleri
Ergene, Oğuz
Kaynağını doğadaki seslerden alan ikilemeler, tarihî ve çağdaş Türk yazı dillerinde pek çok örneği bulunan ve sıklıkla kullanılan söz varlığı ürünleridir. Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki sözlük birimlerin bir bölümünü de ses yansımalı ikilemeler oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki söz konusu ikilemeler belirlenmiş ve ses kaynakları bakımından sınıflandırılmıştır. Örneklerin anlamları ve metindeki kullanımları verilmiş, ölçünlü Türkiye Türkçesinde ve ağızlarda bulunan benzer veya yakın sayılabilecek kullanımlar ile karşılaştırma yapılmıştır. Bu doğrultuda Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki ses yansımalı ikilemeler, 12 alt bölümde gruplandırılmıştır. Bu ikilemelerin Türkiye Türkçesindeki karşılıkları dikkate alındığında, ağızlardaki örneklerin ölçünlü dilden daha fazla olduğu görülür. ...